Jak wybrać najlepszy spray na gardło? Kluczowe kryteria wyboru

Poszukując najlepszego sprayu na gardło, należy zacząć od określenia dolegliwości. Nie zawsze
potrzebujemy bowiem silnych środków przeciwbólowych. Dlatego warto zastanowić się, czy
nasz dyskomfort jest spowodowany infekcją, podrażnieniem, wysileniem głosu, czy zwykłą
suchością. Warto też zwrócić uwagę na skład i łatwość aplikacji – zbyt krótka końcówka może
sprawić, że substancja wyląduje na języku zamiast w gardle, powodując niepotrzebny
dyskomfort i obniżając skuteczność.

Skład i bezpieczeństwo – na co zwrócić uwagę przy zakupie sprayu na ból gardła?

Na rynku możemy znaleźć spraye na gardło z benzydaminą, lidokainą czy oparte na naturalnym
(co nie znaczy, że mniej skutecznym) składzie. Antyseptyki są wskazane do walki z infekcjami, a
lidokaina jest typowym silnym środkiem przeciwbólowym. Jednak również skuteczne okazują się
preparaty oparte na miodzie, manuce czy propolisie. Warto tu zwrócić uwagę na nowość, jaką
jest na naszym rynku spray junior-angin, który łagodzi suchy kaszel, nawilża gardło i tworzy
barierę ochronną przed bakteriami. Co najważniejsze – jest bezpieczny, dla tego może być
stosowany u dzieci od 3. roku życia.

Dozownik, smak i wygoda stosowania – co sprawia, że spray jest przyjazny dla dzieci?

Przyjazny dla dzieci spray musi być możliwie smaczny, dzięki temu unikniemy oporu przy
podawaniu go za drugim razem. Z pewnością przyda się również dłuższy dozownik, dzięki
któremu łatwo dotrzemy bezpośrednio do gardła, trafiając w centrum bólu i unikniemy pryskania
na język, co może być dla dzieci nieprzyjemne. Ponadto, spray junior-angin posiada dodatkowo
specjalną nakładkę w kształcie uszu słonia, które nie tylko czynią go bardziej przyjaznym dla
dzieci, ułatwiając podawanie, ale również zapobiegają zakrztuszeniu się.

junior-angin – skuteczność i delikatna formuła dla najmłodszych

Spray junior-angin to jedyny na polskim rynku tego typu preparat z opatentowanym składnikiem
Polysac-Active. Bazujący na miodzie wyrób medyczny, odznacza się szybkością działania i
natychmiast przynosi ulgę. Dzięki swojemu unikalnemu składowi i formule pozostawia w gardle
warstwę ochronną, która zapobiega wchłanianiu się bakterii i łagodzi podrażnienia. Delikatna
formuła została wzbogacona pysznym wiśniowym smakiem, aby spray junior-angin był chętniej
przyjmowany przez dzieci.

Kiedy warto sięgać po spray na gardło?

Spraye na ból gardła to coraz bardziej popularna forma walki z objawami zapalenia gardła, które
mogą być wywołane infekcjami wirusowymi lub bakteryjnymi. Swoją popularność zyskują dzięki
szybkiemu działaniu, które wynika z aplikacji bezpośrednio do miejsca bólu. Warto pamiętać
jednak, że poszczególne środki odróżniają się od siebie zawartością różnych substancji,
nawilżających, przeciwbólowych i przeciwzapalnych.


Jak prawidłowo stosować spray na gardło? Praktyczne wskazówki

Jak każdy lek, spray na gardło należy stosować zgodnie ze wskazaniami producenta, a także
lekarza lub farmaceuty. Przed użyciem należy dobrze potrząsnąć opakowaniem, a niekiedy także
przycisnąć, kierując dawkę sprayu w powietrze. Następnie trzeba skierować aplikator w stronę
tylnej części gardła, unikając kontaktu z językiem i nacisnąć dozownik. Po zastosowaniu
preparatu powinno się powstrzymać od jedzenia i picia przez co najmniej 30 minut, aby
substancje czynne mogły skutecznie zadziałać. Ponadto nie wolno przekraczać zalecanej dawki
stosowania, zarówno jednorazowo, jak i w ciągu dnia.
W przypadku dzieci, wybierając preparat na gardło, należy zwrócić uwagę na wiek i
bezpieczeństwo stosowania zawartych w nim substancji. Aplikację należy przeprowadzać
ostrożnie, najlepiej w pozycji siedzącej, aby uniknąć ryzyka zadławienia. Spray junior-angin jest
przeznaczony dla dzieci od 3 lat, ale sprawdzi się również u dorosłych.

Dlaczego junior-angin to skuteczny wybór na suchy kaszel i ból gardła?

Na rynku mamy kilka preparatów na ból gardła w sprayu. Większość z nich oparta jest na silnych
substancjach przeciwbólowych, takich jak benzydamina czy lidokaina. Jednak warto zwrócić
uwagę na nowoczesne preparaty, które swoją skuteczność zawdzięczają naturalnym
składnikom, takim jak miód. Należy do nich spray na gardło junior-angin, który zawiera
opatentowaną substancję Polysac-Active oraz wyciąg z chrząstnicy kędzierzawej. Spray junior
angin ma też dłuższą końcówkę, dzięki czemu dociera bezpośrednio do gardła, a dla
najmłodszych nakładkę w postaci uszu słonia, co sprawia, że łatwiej i bezpieczniej jest go
podawać.

Dodatkowe sposoby na złagodzenie bólu gardła u dzieci – co jeszcze warto wiedzieć?

Do tradycyjnych, domowych sposobów, które mogą przynieść ulgę w bólu gardła u dziecka,
należą:

Dzieci są szczególnie narażone na ból gardła, który może mieć różne przyczyny, lecz nie zawsze jest nią angina. Może być on spowodowany przez infekcje bakteryjne lub wirusowe, ale również podrażnienie wywołane czynnikami zewnętrznymi lub alergią. Ustalenie przyczyny bólu gardła jest bardzo istotne, ponieważ od tego zależy rodzaj i skuteczność leczenia.

Objawy anginy a inne infekcje – na co zwrócić uwagę?

Nie każdy ból gardła musi wskazywać od razu na anginę. W ogromnej większości przypadków jest on powodowany przez wirusowe zapalenie gardła, które nie wymaga stosowania antybiotyków. Pierwsza, widoczna i odczuwalna różnica polega głównie na obecności dodatkowych objawów. Wirusowe zapalenie gardła objawia się bólem gardła, ale także katarem i kaszlem. Przeziębienie rozwija się stopniowo, zaczyna się od kataru i dopiero po kilku dniach może wystąpić ból gardła. Angina u dzieci w odróżnieniu od powyższych, wywołuje nagły i silny ból gardła, a do tego wysoką gorączkę i naloty na migdałkach.

Zapalenie gardła a angina – jak je odróżnić?

Zapalenie gardła może mieć różne przyczyny. Najczęściej występują:

Jak rozpoznać, że dziecko ma anginę?

Anginy nie można zdiagnozować bez przeprowadzania badań. W tym celu należy udać się do lekarza, który zaleci przeprowadzenie wymazu z gardła i przeprowadzenie testu antygenowego na bakterie z grupy paciorkowców. Niemniej naszą czujność powinny wzbudzić charakterystyczne objawy:

Leczenie anginy i profilaktyka – jak dbać o zdrowie gardła dziecka?

Leczenie anginy zależy od jej rodzaju i zazwyczaj stosowania antybiotykoterapii. Z kolei wirusowe zapalenie gardła wymaga przede wszystkim odpoczynku, nawadniania i leków przeciwgorączkowych. Konieczne jest też leczenie objawowe, które pomoże złagodzić ból gardła, nawilżyć i powstrzymać rozwój infekcji. Warto zastosować tu preparaty takie jak syrop junior-angin.

Aby zapobiegać infekcjom, warto stosować profilaktykę:

Niniejszy artykuł nie zastępuje porady lekarskiej. Dlatego w razie wątpliwości należy skonsultować się z pediatrą, który ustali przyczynę schorzenia i zaleci odpowiednią kurację.

Kaszel po przeziębieniu potrafi nie ustępować, mimo iż pozostałe objawy takie jak katar czy gorączka już dawno minęły. Dlaczego tak się dzieje, czy należy się martwić, jak należy postępować? Postaramy się odpowiedzieć poniżej.

Przewlekły kaszel po przeziębieniu – co go powoduje?

 Taki kaszel może mieć różne przyczyny, zależnie od jego rodzaju. Najczęstsze to:

Jak przyspieszyć powrót do zdrowia po kaszlu poinfekcyjnym?

Aby przyspieszyć powrót do zdrowia, warto podawać preparaty, które pomogą zregenerować podrażnione gardło i będą sprzyjały odporności. Należy do nich syrop junior-angin, który zawiera składniki kojące i nawilżające. Dodatkowo, należy pamiętać o nawilżaniu powierza, odpowiednie nawodnienie i odpoczynek, który korzystnie działa na regenerację organizmu. Dobrym wsparciem mogą być również inhalacje z s soli fizjologicznej.

Domowe sposoby na kaszel – czy są skuteczne?

Od zarania dziejów stosuje się różne metody walki z kaszlem. Ich skuteczność jest trudna do ocenienia z naukowego punktu widzenia, ale niektóre z nich mogą oddziaływać korzystnie. Najbardziej znane to: syrop z cebuli, mleko lub herbata z miodem, ziołowe napary np. z tymianku. Należy jednak pamiętać, że domowe sposoby, nawet jeśli są skuteczne, nie mogą być stosowane jako alternatywa dla profesjonalnego leczenia.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

W niektórych przypadkach kaszel po przeziębieniu może wskazywać na poważniejsze problemy zdrowotne. Do lekarza należy zgłosić się, między innymi gdy:

Reasumując, kaszel po przeziębieniu jest zazwyczaj naturalnym objawem, który ma swoje źródło w przebytej infekcji. Bywa efektem podrażniania, przebytego stanu zapalnego czy też reakcją na zalegającą w układzie oddechowym wydzielinę. Jeśli jednak kaszel ma charakter przewlekły lub nie pomagają na niego żadne sposoby, należy koniecznie skonsultować się z lekarzem.

Zimowe miesiące to okres, gdy dzieci częściej cierpią na ból gardła1. Termin ten odnosi się do wszelkich bolesnych odczuć zlokalizowanych w okolicy gardła spowodowanych stanem zapalnym. Biorąc pod uwagę fakt, że to dominująca dolegliwość wśród dzieci2, warto wiedzieć, co może powodować ból gardła, i co ważniejsze – jak złagodzić ból gardła u dziecka.

Co powoduje ból gardła u dzieci?

Ból gardła u dzieci może mieć pochodzenie wirusowe lub bakteryjne. Wirusy odpowiadają za 70% dolegliwości bólowych u dzieci w wieku 5-16 lat; a u młodszych dzieci nawet za 95% infekcji2. Przyczyny bólu gardła u dzieci to też infekcje bakteryjne, wśród których najczęstszą bakterią jest GABHS, paciorkowiec β-hemolizujący. Bakteria ta jest najgroźniejsza dla dzieci w wieku 5-16 lat. W przypadku zakażenia bakterią, konieczne może się okazać wdrożenie leczenia antybiotykiem3. Znalezienie przyczyny, która odpowiada za ból gardła, jest niezwykle trudne i wymaga odpowiedniej diagnostyki. Warto więc skonsultować się z lekarzem i zastosować się do jego poleceń. Chociaż ból gardła może być spowodowany głównie przez wirusy, rzadziej bakterie, to przyczyną podrażnienia gardła mogą być także alergie, suche powietrze i czynniki drażniące, jak dym tytoniowy i smog4.

Ból gardła u dziecka – objawy

Ból gardła to stan zapalny. Pacjenci często opisują swoje gardło jako suche, drapiące, bolesne. Objawy często nasilają się przy przełykaniu. W przypadku wirusowego zakażenia, ból gardła nasila się powoli i stopniowo, w ciągu kilku dni po kontakcie z wirusem. Dziecko jest marudne, odczuwa ból w gardle i jego podrażnienie. Jeśli nie złagodzimy objawów lub organizm nie poradzi sobie z infekcją na wczesnym etapie, to po kilku dniach mogą pojawić się objawy dodatkowe, jak kaszel, katar, gorączka, bóle mięśni. Podłoże bakteryjne bólu gardła najczęściej charakteryzuje się szybkim nasileniem objawów5. Pojawia się silny ból gardła, wysoka gorączka, powiększenie węzłów chłonnych, nudności i wymioty5. Warto mieć też na uwadze, że dziecko często nie jest jeszcze w stanie poprawnie zidentyfikować i zdefiniować źródła dyskomfortu, dlatego ważna jest szybka pomoc lekarza.

Ból gardła u dzieci – jak leczyć

Zapewne wielu opiekunów i rodziców często stoi przed dylematem, co na bolące gardło dla dziecka będzie najlepsze? Biorąc pod uwagę, że za większość przypadków bólu gardła odpowiadają wirusy, warto szukać środka łagodzącego objawy. Na rynku dostępnych jest wiele produktów przeznaczonych dla najmłodszych. Dla dzieci, które ciężko zachęcić do przyjęcia preparatu np. w postaci sprayu, ciekawą opcją jest wyrób medyczny w postaci lizaków. Lizaki junior-angin® o smaku truskawkowym, odpowiednie dla dzieci od 3 roku życia, są nie tylko smaczne, ale także pozwalają załagodzić ból gardła i podrażnienie błony śluzowej.
Każdego dnia dzieci poprzez kontakty z rówieśnikami w żłobku, przedszkolu czy też w szkole, narażone są na różnego rodzaju patogeny, które w większości przenoszą się drogą kropelkową. Zarazić się mogą również poprzez kontakt z nosicielem, który wcale nie musi mieć objawów choroby. Warto wiec wiedzieć co łagodzi ból gardła u dzieci, w momencie, gdy taki problem się pojawi.

Należy pamiętać, że artykuł nie zastępuje porady lekarskiej, jeżeli objawy choroby nie ustępują, utrzymują się, mimo przyjmowania leków lub pojawiają się inne, niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem.

1 P.W. Ross,S.M.K., Chisty,J.D.E., Knox., Sore Throat in Children: Its Causationand Incidence., British Medical Jurnal., 12/07/1971.

2 Worrall G. J., Acute sore throat. Canadian family physician Medecin de famille canadien.,10/2007, 53(11)

3 Verangi C.K., Herath,Jonathan Carapetis. Sore throat: Is it such a big deal anymore?., Journal of Infection., 04/2015, 71,101-105.

4 Lambert L., Sore throat., SA Pharmacist’s Assistant., 01/03/2021, 21(1): 16-18.

5 Angina – przyczyny, objawy i leczenie anginy., Medistore. Pozyskano z: https://www.medistore.com.pl/zdrowie/angina

Chrypka jest zjawiskiem akustycznym, które pojawia się w wyniku nieprawidłowej wibracji fałdów głosowych1. Zmiana barwy głosu może mieć wiele przyczyn. Zazwyczaj towarzyszy jej infekcja i mija samoistnie, nie wymagając interwencji medycznej. Długotrwała chrypka u dziecka nie powinna być jednak lekceważona, ponieważ może świadczyć o rozwoju poważnych schorzeń.

Chrypka u dzieci – skąd się bierze?

Chrypka jest jednym z najczęściej występujących objawów, świadczących o nieprawidłowościach w obrębie układu oddechowego – zwłaszcza krtani. To właśnie krtań jest odpowiedzialna za powstawanie głosu, a zdecydowana większość schorzeń tego narządu powoduje występowanie chrypki2. Chrypa u dziecka może być następstwem stanu zapalnego górnych dróg oddechowych, zmianami w strukturze błony śluzowej czy nieprawidłowej techniki fonacji3. Częsta chrypka u dziecka może być związana z przerostem migdałka gardłowego lub alergią. Może również wskazywać na refluks żołądkowo-przełykowy, któremu towarzyszą dodatkowe objawy, jak ból brzucha i pieczenie w klatce piersiowej4. Najczęściej chrypka pojawia się z kaszlem, uczuciem pieczenia i drapania w gardle. Czasem powstaje jako skutek nadwyrężenia strun głosowych. Dzieje się tak kiedy maluch piszczy, krzyczy czy głośno śpiewa. Nic więc dziwnego, że chrypka jest często nazywana chorobą ludzi pracujących głosem.

Sposoby na chrypkę u dzieci

Co na chrypkę u dziecka pomaga najbardziej? Przede wszystkim ustalenie dokładnej przyczyn tej dolegliwości. Usunięcie lub ograniczenie czynnika sprawczego ma tu istotną rolę. Zwłaszcza w przypadku, gdy dziecko ma chrypkę z powodu refluksu żołądkowo-przełykowego, alergii czy działaniem substancji drażniących, jak dym papierosowy i smog. Najczęściej chrypka ma związek z infekcjami górnych dróg oddechowych. Jeśli chrypce towarzyszy ból i drapanie gardła, zmiana głosu, suchy i męczący kaszel, to ulgę przynoszą środki łagodzące i powlekające błonę śluzową gardła, jak syrop junior -angin®. Chrypka u dziecka bez innych objawów jest zazwyczaj spowodowana nadwyrężaniem strun głosowych i nadmiernym przesuszeniem błony śluzowej gardła. W tej sytuacji najlepiej zadbać o właściwe nawilżenie dróg oddechowych. Podanie środków łagodzących i osłaniających gardło pozwoli szybko odzyskać utracony głos.

Domowe sposoby na chrypkę u dziecka

Leczenie chrypki w warunkach domowych powinno polegać na odpowiednim nawilżeniu i oczyszczeniu dróg oddechowych. Chodzi tu przede wszystkim o właściwą temperaturę otoczenia, poziom wilgotności powietrza i unikanie zanieczyszczeń, jak dym nikotynowy.
Bardzo dobre rezultaty przynosi wykonywanie inhalacji z soli fizjologicznej, picie herbatki z naturalnym miodem i odpowiednie nawodnienie organizmu. Woda jest ważnym orężem do walki z wieloma infekcjami, także tymi wywołującymi chrypkę. Instytutu Żywności i Żywienia zaleca, aby dziecko wypijało dziennie 100 ml wody na każdy 1 kg wagi5. Dzięki temu odpowiednio nawilży organizm i wzmocni do walki z drobnoustrojami.

Należy pamiętać, że artykuł nie zastępuje porady lekarskiej, jeżeli objawy choroby nie ustępują, utrzymują się, mimo przyjmowania leków lub pojawiają się inne, niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem.

1 A. Szkiełkowska, E. Włodarczyk, A, Wakarowa, W. Będziński, H. Skarżyński., Hoarseness in children with adenoid hypertrophy., © Borgis – Nowa Pediatria 1/2008, s. 8-12

2 prof. D. Jurkiewicz, dr n. med. P. Rapiejko., Chrypka – banalny objaw czy sygnał ostrzegawczy., Puls Medycyny., 26-02-2014. Pozyskano z:https://pulsmedycyny.pl/chrypka-banalny-objaw-czy-sygnal-ostrzegawczy-887580

3 A. Szkiełkowska, E. Włodarczyk, A, Wakarowa, W. Będziński, H. Skarżyński., Hoarseness in children with adenoid hypertrophy., © Borgis – Nowa Pediatria 1/2008, s. 8-12

4 dr n. med. M. Daroszewski., Chrypka, zmieniony głos, trudności w krzyknięciu […]., Znany lekarz. Pozyskano z: https://www.znanylekarz.pl/pytania-odpowiedzi/chrypa-zmieniony-glos-trudnosc-w-krzyknieciu-u-2-5-latka-pediatra-zbadal-dziecko-zdrowe-co-to-m

Ból gardła to jeden z częstych powodów konsultacji lekarskich. Przyczyną bólu gardła z reguły jest rozwijający się stan zapalny o podłożu infekcyjnym, który u ok. 85% dzieci spowodowany jest przez wirusy1. Warto wspomnieć, że przeziębienie może być wywołane przez ponad 200 różnych wirusów, przez co ciężko się przed nim uchronić. Największą zachorowalność, zwłaszcza u dzieci, obserwuje się w okresie jesienno-zimowym, na co wpływ ma wiele różnych czynników. Do pierwszych objawów przeziębienia należy właśnie ból gardła2. Ta dolegliwość jest bardzo dokuczliwa, szczególnie dla dzieci, dlatego rodzice często chcą pomóc swoim pociechom domowymi metodami, zanim udadzą się na wizytę do lekarza. O tym jakie domowe sposoby na ból gardła u dziecka zastosować piszemy w niniejszym artykule.

Ból gardła u dzieci – domowe sposoby

Domowe sposoby na ból gardła u dzieci są przede wszystkim łatwe w stosowaniu i dostępne dla każdego. Pierwszą metodą, którą warto stosować w łagodzeniu bólu gardła jest odpowiednie nawilżanie błony śluzowej gardła. Dobrze jest zadbać o właściwą wilgotność powietrza w domu, poprzez stosowanie nawilżaczy powietrza, zwłaszcza w sezonie grzewczym. Suche powietrze może podrażnić błonę śluzową gardła, przez co staje się ona łatwiejszym celem dla patogenów.
Warto też podawać dziecku dużą ilość płynów. Jeżeli maluch ma problemy z przełykaniem, warto aby pił często, małymi porcjami. Do picia odpowiednie będą herbatki z sokiem z malin lub z czarnego bzu, woda lub herbata z miodem i cytryną, mleko z czosnkiem, bowiem składniki te mają działanie antyseptyczne, hamują rozwój bakterii i łagodzą ból gardła. Starszemu dziecku można podać również kanapkę z rozgniecionym ząbkiem czosnku, który jest naturalnym antybiotykiem, a także ma działanie przeciwzapalne i przeciwwirusowe. Również naturalny miód będzie sprzymierzeńcem w walce z infekcją gardła. Z pewnością będzie on też chętniej spożywany przez dzieci, niż czosnek, ze względu na swój słodki smak.
Kolejny naturalny sposób na ból gardła dla dzieci to różnego rodzaju płukanki. Sprawdzą się one u starszych dzieci, które potrafią płukać gardło. W celu łagodzenia bólu gardła można stosować płukankę z sody oczyszczonej lub z ziołowych naparów (bardzo dobrze sprawdzi się szałwia, tymianek czy rumianek). Zaletą płukanek jest fakt, iż nie obciążają one żołądka dziecka, a działają odkażająco i przeciwzapalnie. W przypadku płukanek istotne jest, aby były one jedynie lekko ciepłe. Nie należy stosować zimnych ani gorących płynów.
Dobry sposób na ból gardła u dzieci to również podanie preparatów na ból gardła dostępnych bez recepty. Na rynku osiągalnych jest wiele produktów przeznaczonych dla dzieci, które działają łagodząco na stan zapalny gardła. Można sięgnąć po jeden z wyrobów medycznych takich jak junior-angin®. Preparaty te dostępne są w formie syropu, tabletek, a także lizaków. Lizaki z witaminą C są smaczne, a dodatkowo łagodzą ból gardła. Jeśli objawom bólowym towarzyszy także drażniący kaszel, to można podać junior-angin® w syropie. Produkt ten wykazuje działanie osłaniające i łagodzące. Głównym składnikiem wyrobów medycznych junior-angin® jest porost islandzki, który tworzy na błonie śluzowej ochronną warstwę, stanowiącą barierę przed wnikaniem drobnoustrojów.
W przypadku wątpliwości co do stosowania preparatów na ból gardła u dziecka warto skonsultować się z lekarzem.
Podsumowując, ból gardła jest nieprzyjemną dolegliwością, z którą można walczyć jeszcze przed udaniem się do specjalisty. Domowe sposoby na leczenie gardła dziecka pomagają zminimalizować dyskomfort spowodowany bólem, a także zahamować dalszy rozwój infekcji. Niewątpliwą zaletą domowych sposobów jest fakt, że dostępne są dla wszystkich, a ich stosowanie nie wiąże się z dużymi kosztami. Już przy pierwszych symptomach infekcji można zacząć stosować domowe metody na ból gardła u dziecka.

Należy pamiętać, że artykuł nie zastępuje porady lekarskiej, jeżeli objawy choroby nie ustępują, utrzymują się, mimo przyjmowania leków lub pojawiają się inne, niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem.

1 B. Kalicki, A. Wachnicka-Bąk, M. Placzyńska i in., Ból gardła-kiedy leczenie objawowe jest wystarczające?, Pediatria i MedycynaRodzinna, 2012, t.8, nr 2, 107-110

2 A. Zuchowski, A. Nowicka-Zuchowska, Leczenie przeziębienia i grypy u dzieci, Lek w Polsce, vol. 29, nr 11/12’19 (342/343

Kaszel poinfekcyjny u dzieci jest częstym powodem wizyty u pediatry. Zaniepokojeni rodzice chcą się upewniać, że długo utrzymujący się kaszel u dzieci nie jest oznaką groźnej choroby. Czy zawsze trzeba się martwić? Które objawy mogą świadczyć, kaszel wymaga dalszej diagnostyki?

Jak długo trwa kaszel poinfekcyjny u dzieci?

Kaszel po infekcji u dziecka to pozostałość po przebytej chorobie. Najczęściej jest następstwem infekcji wirusowej, rzadziej ma związek z infekcją bakteryjną1. Zazwyczaj inne objawy infekcji, tj. katar, ból gardła, złe samopoczucie mijają po 7-10 dniach, ale kaszel może trwać dłużej, nawet kilka tygodni. Najczęściej mija po 3-8 tygodniach. Jeżeli utrzymuje się dłużej, przechodzi w stan przewlekły i wymaga dokładnej diagnostyki. Przyczyną kaszlu jest zwiększona wrażliwością receptorów kaszlowych oraz nadaktywności oskrzeli. Może być również wywołany krótkotrwałym uszkodzeniem nabłonka w obrębie układu oddechowego. Kaszel po przeziębieniu u dzieci można łagodzić preparatami dostępnymi bez recepty.

Jak rozpoznać kaszel poinfekcyjny?

Kaszel poinfekcyjny może występować zarówno rano, jak i wieczorem. Rano może być mokry, ale rzadko powoduje odkrztuszanie wydzieliny. Wieczorem zmienia swój charakter, staje się suchy i męczący2. Suchy kaszel po infekcji u dziecka jest często napadowy, może utrudniać zaśnięcie, a tym samym zakłócać normalne funkcjonowanie w ciągu dnia. Najczęściej nie towarzyszą mu inne objawy. Lekarz po zbadaniu dziecka i wykluczeniu innych chorób może zalecić preparaty o działaniu wykrztuśnym, a w sytuacji, gdy objawy są bardzo silne sterydy doustne lub wziewne. W domu, w celu złagodzenia męczących objawów, można stosować inhalacje z soli fizjologicznej, które nawilżają i odbudowują śluzówkę układu oddechowego. Aby przyśpieszyć powrót do zdrowia, należy również pić dużo płynów, które pomagają w odkrztuszaniu. Polecana jest aromaterapia, która ułatwia oddychanie. W przypadku, gdy duszący kaszel po przeziębieniu u dziecka powoduje podrażnienie i wysuszenie gardła można zastosować preparat na ból gardła i drażniący kaszel np. wyrób medyczny junior -angin® w formie syropu. Dzięki zawartości porostu islandzkiego oraz malwy środek łagodzi podrażnione gardło oraz redukuje drażniący kaszel.

Przewlekły kaszel po infekcji u dziecka – o czym może świadczyć?

Długo utrzymujący się kaszel u dziecka nie zawsze ma związek z przebytą infekcją. Zdarza się, że jest objawem rozwijających się chorób3. U dzieci może świadczyć o takich chorobach jak:

Suchy, męczący kaszel może być również spowodowany przebywaniem w zanieczyszczonym środowisku. U dzieci może być wynikiem biernego palenia i kontaktu z dymem papierosowym.

Należy pamiętać, że artykuł nie zastępuje porady lekarskiej, jeżeli objawy choroby nie ustępują, utrzymują się, mimo przyjmowania leków lub pojawiają się inne, niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem.

1 Choroby wieku dziecięcego, Smith P.K., Strobel S., Marks S.D.,PZWL Wydawnictwo Medyczne, 2010,

2 Choroby infekcyjne układu oddechowego u dzieci, Chmielewska-Szewczyk D.,Via Medica, 2001,

3 Choroby infekcyjne u dzieci. Wytyczne oparte na dowodach naukowych, Ksiązyk J. Medipage, 2010

Układ immunologiczny dziecka stale się rozwija, dlatego warto zadbać o to, by niewinne przeziębienie nie doprowadziło do groźniejszych powikłań. Objawy przeziębienia u dziecka zaczynają się zazwyczaj typowo i powoli. Katar, ból gardła, kaszel i ogólne osłabienie, to pierwsze symptomy przeziębienia u dziecka. Objawy przybierają na sile wraz z rozwojem infekcji, dlatego ważna jest szybka reakcja. Warto więc wiedzieć co na przeziębienie dla dziecka zadziała najlepiej.

Pierwsze objawy przeziębienia u dzieci

Większość rodziców jest w stanie rozpoznać pierwsze symptomy przeziębienia u dziecka. Maluch staje się marudny, płaczliwy, zmęczony, narzeka na złe samopoczucie i ogólne rozbicie. Pierwsze objawy przeziębienia u dzieci widać szczególnie w przypadku energicznych i rozbieganych maluchów. Gdy pełne energii dziecko zaczyna być senne, zmęczone i marudne, to znak, że prawdopodobnie dopadła je infekcja. To właśnie najlepszy moment na szybką i skuteczną reakcję, która często pozwala uchronić dziecko przed dalszym rozwojem choroby. Przeziębienie u dzieci często objawia się stanem podgorączkowym. Stan podwyższonej temperatury ciała występuje, gdy temperatura waha się pomiędzy 37, a 38 stopni Celsjusza. Stan ten nie wymaga jeszcze podawania żadnych leków przeciwgorączkowych. Początki przeziębienia u dziecka nierzadko objawiają się także katarem. Maluch ma problemy ze spaniem w nocy, kapie mu z noska, ma zaczerwienione oczy i często kicha. Niejednokrotnie pojawia się także ból gardła. U najmłodszych przeziębienie objawia się zwykle pogorszonym samopoczuciem, niechęcią do jedzenia, a także wzmożonym pragnieniem. Wraz z podrażnieniem gardła często występuje kaszel. Przeziębienie u dziecka pojawia się 1-2 dni od momentu zakażenia, a po 2-3 dniach objawy nasilają się. Większość młodych pacjentów wraca do zdrowia po 7-10 dniach.

Pierwsze objawy przeziębienia u dziecka – co podać?

Pełną dojrzałość mechanizmów ochronnych dziecko osiąga w wieku 12 lat. Ogromny wpływ na kształtowanie układu immunologicznego dziecka mają przebyte choroby, szczepienia, a także nawyki dnia codziennego1. Mimo że układ odpornościowy sam doskonale radzi sobie z przeziębieniem, warto wspomóc go w walce z patogenami. Wielu rodziców zadaje sobie jednak pytanie – co podać dziecku, gdy zaczyna się przeziębienie? Przede wszystkim należy zapewnić dziecku możliwość odpoczynku i regeneracji sił. W przypadku przeziębienia u dziecka leczenie nie różni się znacznie od leczenia osoby dorosłej. Osłabiony organizm należy nawadniać i wspomagać odpowiednią dietą. Duża ilość warzyw i owoców dostarczy niezbędnych do walki z przeziębieniem witamin i minerałów. Gorąca zupa dodatkowo rozgrzeje malucha. Leczenie przeziębienia u dziecka wspomoże także dodatkowa dawka witamin C oraz D. Warto więc dostarczyć je dziecku choćby postaci aromatycznej herbaty z cytryną, miodem i malinami2. Ponadto należy pamiętać, by dać organizmowi czas na bronienie się. Środki przeciwgorączkowe, czy przeciwzapalne najlepiej podać, dopiero gdy temperatura przekracza 38 stopni Celsjusza. Lekami, które można bezpiecznie podać dziecku, są paracetamol i ibuprofen. W przypadku wysokiej gorączki najlepiej jednak zasięgnąć rady lekarza, który dobierze najlepsze leczenie3. Jeżeli dziecko narzeka na uciążliwy katar, najważniejszą kwestią jest częste oczyszczanie nosa. Dodatkowym wsparciem, mogą być np. olejki eteryczne w postaci kropli czy plastrów. W przypadku drażniącego kaszlu oraz bólu gardła, można podać junior-angin® w syropie. Wykazuje on działanie łagodzące i powlekające podrażnioną błonę śluzową gardła. Syrop można podawać już od 1 roku życia. Starszym dzieciom, którym doskwiera ból gardła można podać tabletki junior-angin® lub lizaki z witaminą C. Wyroby medyczne junior-angin® wzbogacone są o porost islandzki, tworzą ochronny film na błonie śluzowej jamy ustnej i gardła, łagodząc ból i podrażnienie.
Zamiast leczyć, lepiej natomiast zapobiegać przeziębieniom. Układ immunologiczny dziecka stale się rozwija, dlatego warto zadbać o jego prawidłowe funkcjonowanie. Zachęcanie najmłodszych do aktywnego trybu życia, zdrowej i dobrze zbilansowanej diety jest niezwykle ważne. Kształtowanie właściwych nawyków pozwoli zapomnieć o uporczywych objawach przeziębienia i grypy4 i zachować doskonałe samopoczucie.

Należy pamiętać, że artykuł nie zastępuje porady lekarskiej, jeżeli objawy choroby nie ustępują, utrzymują się, mimo przyjmowania leków lub pojawiają się inne, niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem.

1 Gołąb, M. Jakóbisiak, W. Lasek, T. Stokłosa, Główne komponenty izasadnicze cechy odpowiedzi immunologicznej, PWN 2012, 1-6.

2 https://www.mp.pl/pacjent/grypa/przeziebienie/61668,przeziebienie

3 E. Łoś-Rycharska, M. Czerwionka-Szaflarska. Gorączka u dzieci i jej farmakoterapia,, Pediatria 2010, 156-164.

4 M. Krzysik, J. Biernat, H. Grajeta, Wpływ wybranych składników odżywczych pożywienia na funkcjonowanie układu odpornościowego Cz.II. Immunomodulacyjne działanie witamin pierwiastków śladowych na organizm człowieka, Adv Clin Exp Med 2007, 16, 1, 123

Porost islandzki, zwany także płucnicą, bądź tarczownicą, posiada szerokie właściwości prozdrowotne, które odkryto już w XVII wieku. Poza Afryką i Antarktydą, występuje na każdym kontynencie. Jednak w Polsce jest dość rzadki, z uwagi na to, jak często zbierano go w przeszłości1.

Porost islandzki – właściwości i skład

Przez swoje właściwości lecznicze, porost islandzki ma ogromne znaczenie, jako surowiec zielarski. Po zebraniu plechy, suszy się ją w temperaturze nie wyższej, niż 60 stopni i przechowuje w warunkach pozbawionych wpływu światła2. Plecha w swoim składzie zawiera aż 70% licheniny i izolicheniny, będących substancjami podobnymi do celulozy, które rozpuszczają się w gorącej wodzie. Ponadto zawiera wiele innych substancji, takich jak sole mineralne oraz kwasy, które wspólnie składają się na działanie bakteriostatyczne porostu2.

Porost islandzki – działanie

Opisując zalety płynące ze stosowania porostu islandzkiego, jego właściwości lecznicze stanowią najważniejszą cechę, przemawiającą za popularnością wykorzystywania tego surowca w medycynie. Ze względu na liczne korzyści, występuje w wielu rodzajach środków, nie tylko w lekach, ale także w produktach kosmetycznych. Do najważniejszych działań porostu islandzkiego, zalicza się działania:

Są to jedynie niektóre z korzystnych działań poznanych przez współczesną medycynę.

Porost islandzki – zastosowanie

Aktualna wiedza na temat porostu islandzkiego, pozwala na jego stosowanie w wielu dziedzinach, takich jak medycyna, czy kosmetyka. Wyciąg z porostu islandzkiego może być stosowany, jako środek poprawiający trawienie, a także pobudzający apetyt. Równie dobrze sprawdzi się przy walce z trądzikiem. Napar z porostu stanowi doskonały środek łagodzący, w przypadku podrażnienia oczu, czy przy zapaleniu spojówek. Naukowcy wciąż szukają nowych zastosowań porostu islandzkiego, ale już teraz wiadomo, że świetnie sprawdza się on w walce ze stanami zapalnymi i infekcjami układu oddechowego2. Prawda jest taka, że od dawna, w medycynie ludowej, surowiec ten był wykorzystywany w celach leczniczych, szczególnie w przypadku łagodzenia kaszlu o różnym pochodzeniu.

Porost islandzki na gardło

Wśród wielu swoich zastosowań, porost islandzki doskonale sprawdza się w przypadku chorób górnych dróg oddechowych, przez co stanowi ważny składnik wyrobów medycznych takich jak junior-angin®. Przede wszystkim nie tylko łagodzi objawy, drażniącego kaszlu i bólu gardła, ale także wykazuje działanie powlekające podrażnioną błonę śluzową gardła. Zawarte w poroście islandzkim substancje śluzowe, osłaniają podrażnioną powierzchnię gardła i łagodzą dolegliwości bólowe. Porost islandzki to naturalny środek, który od lat stosowany jest w przypadku walki z chorobami górnych dróg oddechowych, sprawdzony przez pokolenia.

Aktualna wiedza dotycząca zastosowania porostu islandzkiego w medycynie, to temat niezwykle obszerny. Niezmiennie od lat, surowiec ten to temat badawczy naukowców z całego świata, jednak już teraz wiadomo, że stanowi on pomoc w walce z różnymi dolegliwościami.

Należy pamiętać, że artykuł nie zastępuje porady lekarskiej, jeżeli objawy choroby nie ustępują, utrzymują się, mimo przyjmowania leków lub pojawiają się inne, niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem.

1 A. Mazerant: Mała księga ziół. Warszawa: Inst. Wyd. Zw. Zawodowych

2 Płucnica islandzka–porost islandzki-Lichen islandicus.,LNB Poland.

Ból gardła to bardzo nieprzyjemna dolegliwość, szczególnie męcząca dla małych dzieci. Ból gardła u dziecka może mieć wiele przyczyn – od wirusowych, poprzez bakteryjne, aż do bardziej poważnych schorzeń. Może objawiać się chrypką, suchością w gardle, a także problemami z mówieniem. Jak rozpoznać najczęstsze powody infekcji i do jakich kategorii je zaliczyć?

Objawy zapalenia gardła u dzieci

Ból gardła u dziecka często jest objawem przeziębienia, które niesie ze sobą wiele innych dokuczliwych dolegliwości. Często jednak przyczyn należy szukać zupełnie gdzie indziej, dlatego tak ważna jest umiejętność rozpoznania, co wywołało zapalenie gardła u dziecka.
Objawy zapalenia gardła u dzieci to najczęściej pieczenie w gardle, trudności z przełykaniem śliny, natomiast przy zbadaniu wnętrza jamy ustnej, zauważalne są zaczerwienienia czy nawet spuchnięcie w okolicy migdałków. Bardzo często ból gardła występuje razem z podwyższoną temperaturą ciała, ogólnym rozdrażnieniem i obniżonym samopoczuciem, jednak objawy te zależne są od przyczyny, która wywołała ból gardła.

Przyczyny zapalenia gardła

Ból gardła u dzieci może być objawem wielu chorób, należy jednak pamiętać, że przyczyną bólu gardła jest zazwyczaj stan zapalny rozwijający się na podłożu infekcyjnym, a aż u 80% dzieci, zapalenie gardła spowodowane jest zakażeniem wirusowym1. Kolejnym, choć rzadszym powodem, który może wywoływać stan zapalny, jest zakażenie bakteryjne, zwykle wywoływane przez paciorkowce2. Pozostały niewielki odsetek stanowią zakażenia wywołane poprzez inne czynniki, jak alergie, grzyby, substancje drażniące (dym nikotynowy, smog) lub przyjmowane leki3. Chore gardło u dziecka zawsze powinno być jednak powodem do niepokoju, ponieważ może być oznaką poważniejszej choroby.

Wirusowe zapalenie gardła u dziecka

Zapewne wielu opiekunów i rodziców często stoi przed dylematem, co na bolące gardło dla dziecka będzie najlepsze?

Jest to najczęstsza przyczyna wywołująca zapalenie gardła u dzieci. Wirusowe zapalenie gardła przenosi się drogą kropelkową oraz przez kontakt z wydzieliną noso-gardła osoby chorej2. Objawy choroby pojawiają się do 7 dni po kontakcie z chorym, dlatego nie zawsze od razu wiadomo, że dziecko się zaraziło. Pierwszymi symptomami zapalenia gardła są:


Najczęściej wirusy powodują u dzieci przeziębienie lub grypę, objawiające się właśnie bólem gardła, czasami jednak, malec zarazić się może poważniejszymi wirusami, takimi jak mononukleoza, odra lub ospa wietrzna. Nie należy więc bagatelizować złego samopoczucia dziecka i jeżeli do wymienionych wyżej objawów dołączą także inne symptomy, to konieczne będzie udanie się do lekarza. W zdecydowanej większości przypadków, infekcje wirusowe mają charakter łagodny i nie wymagają interwencji medycznej. Jeśli malcowi doskwiera ból gardła, to można mu podać jeden z wyrobów medycznych, takich jak junior-angin®. Preparaty junior-angin® dostępne są np. w formie lizaków na ból gardła. Wyroby medyczne junior-angin® wykazują działanie łagodzące i powlekające podrażnioną błonę śluzową gardła.

Bakteryjne zapalenie gardła u dziecka

Zapalenie gardła u dziecka spowodowane bakteriami, jest o wiele rzadziej spotykane, niż to z przyczyn wirusowych. Najczęściej spowodowane przez paciorkowce, wywołujące anginę. W tym przypadku ważne jest wczesne wykrycie choroby, aby można było podać dziecku odpowiedni antybiotyk. Na szczęście dosyć łatwo rozróżnić wirusowe zapalenie gardła od bakteryjnego, ponieważ charakteryzują się one odmiennymi symptomami. Po zarażeniu się paciorkowcami, u dziecka wystąpią:


Bakteryjne zapalnie gardła najczęściej rozwija się szybko, a objawy mogą być bardzo uciążliwe. Nie należy ich lekceważyć i w razie wątpliwości zasięgnąć porady lekarza.

Inne przyczyny bólu gardła u dzieci

Zapalenie bakteryjne i wirusowe to nie jedyne sytuacje, w których pojawia się stan zapalny. Ból gardła u dziecka spowodować mogą również inne czynniki, takie jak np. suche powietrze, nieżyt nosa, który powoduje oddychanie przez usta, a w konsekwencji podrażnienie gardła, czy choćby wpływ środków czystości lub chemikalia.

Gdy u dziecka pojawi się ból gardła, najlepiej jak najszybciej rozpoznać objawy, tak, aby można było podjąć odpowiednie dalsze kroki. W przypadku łagodnych objawów, wystarczą środki z apteki, jeżeli jednak stan dziecka pogarsza się lub coś nas zaniepokoi, to trzeba natychmiast udać się do lekarza.

Należy pamiętać, że artykuł nie zastępuje porady lekarskiej, jeżeli objawy choroby nie ustępują, utrzymują się, mimo przyjmowania leków lub pojawiają się inne, niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem.

1 J. Milart., A. Wachnicka-Bąk., M. Placzyńska., A. Jung., Ból gardła–kiedy leczenie objawowe jest wystarczające?., Pediatria i Medycyna Rodzinna., 2012, t.8, s. 107-110

2 Ibidem

3 Zapalenie gardła – przyczyny, objawy, leczenie. Pozyskano z: https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/laryngologia/zapalenie-gardla-przyczyny-objawy-leczenie-aa-iwpx-oLcm-xd9s.htm

4 A. Zuchowski,, A. Nowicka-Zuchowska., Leczenie przeziębienia i grypy u dzieci., Lek w Polsce., 2019

5 K. Filczak., A. Sybilski., Azytromycyna w leczeniu zapalenia gardła i migdałków. Spojrzenie bakteriologa oraz klinicysty., Pediatria i Medycyna Rodzinna., 2013

Wzmocnienie odporności u dziecka, szczególnie w okresie jesienno-zimowym jest bardzo ważne. Jeżeli jesteś rodzicem, to z pewnością nie raz zastanawiałeś się, jak wzmocnić odporność dziecka. Jest na to wiele sposobów. Wśród rodziców chorujących dzieci, popularnością cieszą się nie tylko domowe syropy i soki z owoców, ale także dostępne bez recepty gotowe preparaty wzmacniające odporność z apteki.

Szeroki wybór preparatów wzmacniających odporność u dzieci

Produkty wspierające odporność u najmłodszych, które są dostępne w aptece bez recepty, posiadają zróżnicowany skład. Mogą zawierać składniki roślinne, witaminy i minerały, olej ( popularny tran), a także zawierać bakterie probiotyczne. W zdecydowanej większości, produkty na odporność dla dziecka zawierają witaminę C. Nie bez powodu. Witamina C, czyli kwas askorbinowy, to substancja niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Regularnie przyjmowana skraca czas trwania infekcji, zwalczając szkodliwe patogeny1. Informacje zawarte w naukowych źródłach pokazują, że suplementacja witaminą C pozwala skrócić czas przeziębienia – odpowiednio o 14% wśród dzieci i o 8% u dorosłych2. Dbając o odporność dzieci i chcąc zapobiegać częstym infekcjom, warto działać kompleksowo i obok wspomagających preparatów, stosować dobrze zbilansowaną dietę.

Co na odporność dla dzieci? – Witamina C jest ważna

Witamina C pełni w organizmie niezwykle ważne funkcje, a jej niedobór może mieć poważne konsekwencje. Braki witaminy C mogą prowadzić do osłabienia naczyń krwionośnych, pogorszenia kondycji skóry, spadku odporności czy chorób uzębienia2. Niezwykle ważne jest więc utrzymywanie właściwego poziomu tej substancji, nie tylko w przypadku dorosłych, ale także dzieci. Witamina C występuje naturalnie w pożywieniu, głównie w warzywach i owocach. Jej bogatym źródłem są owoce dzikiej róży, cytrusy, pomidory, brokuły, brukselka czy jarmuż. Szacuje się, że dorosła osoba jest w stanie przyjąć porcję witaminy C, niemalże pokrywającą dzienne zapotrzebowanie3. W przypadku dzieci nie zawsze jest to możliwe. Maluch potrafią grymasić i odmawiać spożywania warzyw lub owoców. To duży problem, ponieważ budowanie odporności dzieci wymaga stosowania zdrowej i dobrze zbilansowanej diety. Dostarczenie niezbędnej dawki witamin i minerałów z pożywieniem jest kluczem do wspierania układu immunologicznego i zmniejszenia zapadalności na infekcje. Kiedy w domu mamy prawdziwego niejadka, trudno mówić o budowaniu dobrej odporności. Co wtedy? Jak zwiększyć odporność dziecka, które protestuje przy jedzeniu warzyw i owoców? Choć trudno zastąpić prawidłową dietę, to wsparciem mogą okazać się nowoczesne preparaty na bazie naturalnych składników, wzbogacone o witaminę C. Ich wybór powinien być dostosowany do wieku i potrzeb małego niejadka. Jak podnieść odporność dziecka podczas walki z przeziębieniem i skrócić czas jego trwania? Warto sięgać po preparaty kompleksowe, zawierające nie tylko witaminę C ale także D oraz Cynk. Preparatów na odporność u dziecka jest wiele, jeśli więc mamy wątpliwości, jaki produkt będzie dla malucha odpowiedni, to warto poprosić o pomoc lekarza lub farmaceutę.

Odporność i walka z infekcjami

Nawet najzdrowszy organizm może dopaść infekcja. Jak pomóc dziecku w walce z przeziębieniem? Warto działać rozsądnie. W leczeniu typowych objawów przeziębienia pomocne będą preparaty dostępne w aptece bez recepty. Jeśli dziecko skarży się na ból gardła i drażniący kaszel, to należy sięgnąć po junior-angin® w syropie. U dzieci powyżej 3 roku życia, u których występuje ból gardła można zastosować junior-angin® w postaci wygodnych i smacznych lizaków. W ich składzie znajduje się witamina C. W leczeniu objawów przeziębienia pomocne mogą okazać się domowe inhalacje z soli fizjologicznej lub olejków eterycznych. Niezwykle ważne jest dbanie o właściwe nawilżenie pomieszczeń mieszkalnych i ich częste wietrzenie. Ma to ogromne znaczenie, zwłaszcza w okresie grzewczym. Choć infekcji trudno uniknąć, to warto dbać o właściwą odporność malucha przez cały rok, każdego dnia. Co podawać dziecku na odporność? Przede wszystkim właściwie przygotowane, różnorodne i wartościowe pokarmy. Zdrowa, dobrze zbilansowana dieta jest tu niezbędna i nawet najlepszy preparat witaminowy jej nie zastąpi. Warto uczyć dzieci zasad zdrowego żywienia i dobrych nawyków już od najmłodszych lat. Rola rodziców jest tu ogromna. Zdrowy tryb życia to klucz do dobrej odporności nie tylko dzieci, ale także dorosłych. Warto o tym pamiętać, by cieszyć się dobrym zdrowiem przez długie lata.

Należy pamiętać, że artykuł nie zastępuje porady lekarskiej, jeżeli objawy choroby nie ustępują, utrzymują się, mimo przyjmowania leków lub pojawiają się inne, niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem.

1 Janda K., Kasprzak M., Wolska J.,Witamina C-budowa, właściwości, funkcje i występowanie,Pom J Life Sci 2015,s. 61.

2 Witamin C., Medicover. Pozyskano z: https://www.medicover.pl/suplementy/witamina-c/

3 Dobosz A.,Witamina C Fakty i mity,Świat Przemysłu Farmaceutycznego 1/2016, s. 7.

chevron-down